МОНГОЛ АЖИЛЧДАА ӨМӨӨРНӨ

Дорнод аймгийн Тамсагийн уудам талд газрын тос олборлодог БНХАУ-ын хөрөнгө оруулалттай “Петро чайна Дачин тамсаг” /монгол/ компанийг нутгийн иргэд нь Дачин гэж нэрлэх.

“Дачин” арай хэтэрлээ дэндлээ л гэж яригдаад байдаг болохоос хэтэрсэн дэндсэнийг нь дараад, буулгачих чадал бидэнд байсангүй. Саяхны нэг өдөр Тамсагийн газрын тосонд хоёр хүний амь эрсэдсэн харамсалтай хэрэг гарчээ. Амь үрэгдсэн хоёр хүн нэг айлын  хүү, хүргэн хоёр байсан нь бүүр ч гунигтай.

“Дачин“ компаниас ар гэрт нь мэдэгдэхдээ эдгээр залуус техникийн спирт ууж хордсон гээн байна. Хоёр залуугийн нэг нь газар дээрээ өнгөрсөн бол нөгөө нь эмнэлгийн тусламж авч амжилгүй аймгийн төв рүү ирэх замдаа өөд болжээ.

Газрын тос олборлож  буй эдгээр компанийн эргэн тойроноос үргэлж л таагүй мэдээ сонсогдох. Ёмкость дэлбэрлээ, хятад архинд хордлоо, цооногт унаж үхжээ… энэ бүхэн хэзээ эцэслэгдэх юм болоо. Үүгээр ч зогсохгүй ашиглаж байгаад булалгүй орхисон 40-50 метрийн гүнтэй траншейны нүх шиг цооногууд үй олноороо Тамсагийн талд бий. Хүнии гишгэгдэл таарвал харанхуй ангал руу үүрд унах нь тэр.

Өнгөрсөн жил Дорнод аймгийн Баян-Уул сумын харьяат нэгэн залуу Тамсагт ажиллахаар очоод шөнө нь цооногт унаж алга болсон гэх яриа бий. Хол газраас ирээд гэрээрээ ч оролгүй яаран ажилдаа явсан хүүгийнх нь шарил ар гэрт нь лав ирээгүй дуулдсан. Залуугийн ар гэрт үхсэн гэдгээс өөрийг сонсголгүй хэдэн бор төгрөгөөр аргалаад өнгөрсөн биз гэх олны яриа тэр үед чих дэлсч байсан. Дөнгөж амьдралын амтыг мэдэрч, ажил хөдөлмөрийнхөө гарааг эхэлж байгаа залуус амь насаараа хохирсоор байх гэж үү.

Бид ариун дагшин газар нутаг, эд баялагаа өгч байж дээр нь эрдэнэт хүмүүнийхээ амийг золиослоод байх учиргүй л юмсан. Ер нь тэнд ажиллаж байгаа монгол ажилчдын цалин хөлс нь хятад ажилчдынхаас хэд дахин бага, ажиллаж амрах орчин, орон байрны нөхцөл нь хамаагүй доогуур байдаг. Үүнийг нь манай төрийн түшээд, хяналтын байгууллагынхан ч өөрсдийн нүдээр хараад ирдэг хэр нь  энэ талаар тодорхой хийсэн зүйлгүй өдийг хүрлээ.  Дээд газрын эрхэм түшээд жирийн монгол ажилчиддаа тохиож байгаа зовлонг бэрхшээлийг хуваалцах сэтгэл дутаад байгаагийн нэгэн жишээ энэ бол уу.

Нэгэнт дээд газраас асуудлыг шийдэх өгөхийн хүлээгээд нэмэргүй нь илт учраас,  монгол ажилчдынхаа эрх ашгийг хамгаалахаар хэсэг бүлэг хүмүүс өнгөрсөн оноос “хөдөлж” эхэлсэн юм.

Монгол улсын Засгийн газартай бүтээгдэхүүн хуваах гэрээ байгуулсан гэх нэрийн дор монгол ажилчдыг дорд үзэх болсон тэднийг төлөөлж Дорнод аймгийн Тээвэр зохицуулалтын албаны дарга П.Мөнхтөр, “Хас” банкны Дорнод аймаг дахь салбарын захирал Ю.Батбаатар, “Аригүн” ХХК-ийн захирал С.Ганбат, аймгийн манлай малчдын холбооны тэргүүн С.Бадарч нар “Петро Чайна Дачин Тамсаг” /монгол/ ХХК-д шаардлага хүргүүлэхээр болсноо мэдэгдлээ.

“Петро Чайна Дачин Тамсаг” /монгол/ компани энэ жил 600 гаруй монгол ажилчныг гадаадын хөрөнгө оруулалттай “CAML” компаниар зуучлан авсан ч цалин нь ердөө 150 мянган төгрөг. Гэтэл хятад ажилчид сард 600 мянгаас 1 сая гаруй төгрөгийн цалин авдаг. Ийм тэнцвэргүй байдлыг тэд /иргэдийн эрхийг хамгаалж буй хөдөлгөөнийхөн/ зүйд нийцэхгүй гэж үзэж байна. Мөн монгол ажилчдын амьдрах орчныг хятад ажилчдынхаас дутахааргүй болгохыг тэд энэ шаардлагадаа дурдсан байх юм. Энэ өдрөөс энэхүү шаардлагыг дэмжсэн олны гарын үсгийг цуглуулах аяныг ч өрнүүлж эхлээд байна.

Монгол ажилчдын төлөө дуугардаг, эрхээ хамгаалахын төлөө тэмцдэг иргэдийн төлөөлөл ийнхүү хөдөлж эхэлсэн нь сайн хэрэг. Иргэн төвтэй нийгэмийг цогцлоох тухай ихэд ярих болсон өнөө үед  иргэдийн санаачилгаар үүссэн аливаа үйл ажиллагаа өргөжин тэлж, Төрийн бус байгууллагууд идэвхтэй, хүчтэй болох тусам авилга хээл хахууль шударга бус байдлыг халахад нэн тусгай билээ.