Articles Archive for Бич сарын 2009
Сүүлийн үед манай ард иргэд байгаль дэлхийгээ шүтэж, овоо тахих зан үйлийг ихээр хийх болсон нь байгаль дэлхийгээ аргадан , хайрлаж, шүтэж байгальтайгаа харьцаж байгаа нэг хэлбэр юм.
Монгол орны нийт нутаг дэвсгэрт бэлчээрийн талхлагдал нэгэнт тодорхой болсныг хэн хүнгүй мэддэг, ярьдаг боловч зогсоох арга хэмжээг авахыг төдийлэн яаравчлахгүй явсаар бэлчээргүй болох гэж байна. Малын тоо толгой бэлчээрийн боломжит даацаас хэтэрчээ.
Бид нүүсээр… бүр суух завдалгүй нүүсээр байна. Өмнө нь уламжлалаараа хараа барааны газарт нүүдэг байсан бол одоо сум, аймаг алгасан нүүж байна.
1990 -ээд онд Тайпэй хотын хог хаягдлыг төвлөрсөн хогийн цэгүүдэд хаядаг байхад нийтийн эзэмшлийн газар олон жил хуримтлагдсан хүний болон байгальд хортой хур хогийн овоо ихээр үүсдэг байжээ.
Арван долоон хүний бүрэлдэхүүнтэй бидний баг аялалын маршрутаа Улаанбаатар хотоос эхлэн 700 гаруй километр замыг туулан Хөвсгөл аймгийн төв Мөрөн хотод хүрэв. Мөрөнгийн төвд байрлах төслийн агуулах чингэлэгээс багаж хэрэгсэл, ор дэр, хоол хүнс гээд судалгаанд хэрэгтэй бүхий л зүйлсийг базаан авч, Цэнгэл нуурын эрэгт хөвөөллөө.
Агаарын бохирдол, цөлжилт, цэвэр усны хомсдол, хөрсний бохирдол зэрэг нь бидний нүдэнд үзэгдэж, гарт баригдахуйц илэрхий болж үнэхээрийн аюулын харанга дэлдэж эхэллээ.
“Ногоон эвсэл” ээс санаачлан хэрэгжүүлж байгаа “Гэр хорооллыг барилгажуулах” төслийн хүрээнд БЗД-ийн 17-р хорооны эмнэлгийн 603, 603А тоотод 32 айлын 2 орон сууцыг барьж байна. Энэхүү орон сууцыг залуу гэр бүлийг дэмжих зорилгоор барьж байгаа аж.
Эгийн гол нь Хөвсгөл далайгаас эх авдаг Монгол орны хамгийн гүн цэнгэг гол бөгөөд байгалийн ямар ч нөхцөлд түвшнээ барьж байдаг, загас жараахай элбэгтэй гол юм. Эхээсээ адгаа хүртэл хар мод, улиас төрөл бүрийн жимсний бут бургасан ой дундуур урсдаг, үзэсгэлэнт байгалиараа хүний нүд булаасан хангай, тал хээрийн бүсэд оршдог сайхан нутаг билээ.
Ус чанадмань эрдэнэ хэмээх ардын хэмээх үгний утга улам л гүнзгий агуулгаа тодруулсаар байна. Монгол орон далай тэнгисээс алс зайдуу, бусад арвин их устай газартай харьцуулбал гадаргуугийн ус ховор, мөн гүний ус ч адилхан багатай. Ус ховортой учраас зарим алс зайдуу бэлчээрийг зөвхөн өвөл цастай цагт ашиглах мэтээр өөрсдийн амьдралыг зохицуулж ирсэн. Ер нь балга усаар нүүр гараа угаадаг гэж хөгшид хуучилдаг байсан. Бидний энэ үед балга бус банн усаар нүүр гараа угаадаг болсон.
Монголчууд эрт дээр цагаасаа усыг чандмань эрдэнэ хэмээн дээдэлж ирсэн. Усны эхэнд айл буудаггvй, хашаа хайс барьж хамгаалдаг тэрч байтугай сvv цагаан идээ утгасан шанагаараа голын уснаас хутгадаггvй, усанд бохир оруулах тэр тусмаа цус оруулахаас ихэд цээрэлдэг байжээ. Энэ мэтчилэн амьдралын эх булаг болох цэвэр усыг хайрлан хамгаалдаг уламжлал өдгөө бараг алдагдсан гэхэд болно..
фото зураг
